आज, १५ ऑक्टोबर २०२६ रोजी शारदीय नवरात्रीचा पाचवा दिवस (पंचमी) आहे. आजच्या दिवशी आदिमायेचे अत्यंत वात्सल्यपूर्ण रूप असलेल्या माता स्कंदमाता यांची पूजा केली जाते. यासोबतच आज महाराष्ट्रात आणि दक्षिण भारतात ललिता पंचमी (उपांग ललिता व्रत) देखील साजरी केली जात आहे.
आजच्या दिवसाचे विशेष महत्त्व, पूजा वैशिष्ट्ये, वेगळेपण आणि संदेश खालीलप्रमाणे आहेत:
🌟 आजचे पूजा वैशिष्ट्य
• देवीचे रूप (माता स्कंदमाता): भगवान शिव आणि माता पार्वतीचे पुत्र ‘स्कंद’ (कार्तिकेय) यांची माता असल्यामुळे देवीला ‘स्कंदमाता’ म्हटले जाते. देवी चार हातांची असून, ती सिंहावर विराजमान आहे आणि तिच्या मांडीवर बाल कार्तिकेय (स्कंद) बसलेले आहेत.
• आजचा शुभ रंग: आजचा मुख्य रंग पिवळा आहे. पिवळा रंग हा आनंद, चैतन्य, उत्साह आणि सकारात्मकतेचे प्रतीक मानला जातो.
• नैवेद्य (भोग): माता स्कंदमातेला केळ (केळी) अत्यंत प्रिय आहे, म्हणून आज देवीला केळीचा नैवेद्य दाखवला जातो. या नैवेद्यामुळे कुटुंबात आरोग्य आणि सुख-समृद्धी लाभते अशी श्रद्धा आहे.
• मंत्र साधना: आज देवीच्या कृपाशीर्वादासाठी पुढील मंत्राचा जप केला जातो:ॐ देवी स्कन्दमातायै नमः॥
💫 आजच्या दिवसाचे वेगळेपण
१. वात्सल्य आणि शक्तीचा संगम: नवरात्रीतील इतर रूपे दुष्टांचा संहार करणारी किंवा उग्र वाटू शकतात, परंतु स्कंदमाता हे रूप आईच्या ममतेचे आणि प्रेमाचे दर्शन घडवते. मुलाचे रक्षण करणारी आई कशी असू शकते, याचे हे उत्तम उदाहरण आहे.
२. ललिता पंचमीचा दुग्धशर्करा योग: आजच्या दिवशी उपांग ललिता व्रत पाळले जाते. ललिता देवी (त्रिपुरा सुंदरी) ही ललिता पंचमीला प्रकट झाली होती. त्यामुळे आज ललिता सहस्रनामाचे पठण करणे किंवा ललिता देवीची पूजा करणे अत्यंत फलदायी मानले जाते.
३. विशुद्ध चक्राची जागृती: आध्यात्मिक साधनेमध्ये आजचा दिवस ‘विशुद्ध चक्र’ (घशाचे चक्र) जागृत करण्यासाठी महत्त्वाचा मानला जातो, ज्यामुळे साधकाला तीक्ष्ण बुद्धी आणि वाणीचे सामर्थ्य मिळते.
✉️ आजचा नवरात्र संदेश
माता स्कंदमाता आणि ललिता पंचमी आपल्याला एक खूप मोठा जीवन संदेश देतात:
“मातृत्व आणि संरक्षणाचा संदेश”
सृष्टीची निर्मिती आणि संगोपन हे केवळ शारीरिक माताच करते असे नाही, तर आपल्या मनातील चांगल्या विचारांचे संगोपन करणे ही देखील एक साधना आहे. आपल्यातील वात्सल्य, दया आणि प्रेम टिकवून ठेवतानाच, आपल्या प्रियजनांच्या रक्षणासाठी प्रसंगी ‘शक्ती’ रूप धारण करण्याचे सामर्थ्य आपल्यात असावे, हाच आजचा संदेश आहे.
