`कोकणातला चित्रपट म्हणजे पडद्यावरचे गाव`* `🎬`
कोकणातला चित्रपट म्हणजे पडद्यावरचे गाव.
होय, कोकणातील स्थानांमध्ये गावाची पार्श्व स्थान. तर कोकणचा निसर्ग आणि तिथली मातीच जणू एक मुख्य पात्र बनून पडद्यावर.
*१. दृश्य शांताराम आणि कोकणचा* पाया
कोकणला पडद्यावर `जिवंत` करणारे `व्ही. शांताराम`. `शेजारी १९४१ पासून त्यांनी कोकणच्या माती, माणसं आणि वाडे जगाला आणले. त्यांच्यापासून सुरू असलेली ही परंपरा आज `मुंज्या`पर्यंत पोहोचली आहे.
२. निसर्गच मुख्य कलाकार आहे.
लाल माती, नारळी-सुपार बागा, अथांग समुद्र, पाण्यातील धुक्याची चादर आणि ऐतिहासिक गडकिल्ले. ही कोकणची विलोभनीय पार्श्वभूमी कोणत्याही सेटला लाजवेल अशी आहे. उजळ पडते कोकणची भुरळ.
*३. रहस्य आणि *
कोकणातील लोककथा, दशावतार आणि जंगले चित्रपटसमूह चौकी चौक. `मुल्या` २०२४ गुहागर पूर्ण गुहागर आणि कुडा घनदाट जंगलात चित्रित.. `वास्तूशास्त्र` २००४ मधलं महाचंद एकाकी चिरेशिबंदी घर, आणि `दशावतार` २०२५-२६ मधली सिंधुदुर्ग-रत्नागिरीची कातळपेढी हे त्याचं उदाहरण आहे.
*४. अनेक मराठी क्लासिक सावल्यांचा खेळ*
`काशीनाथ घाणेकर` आणि `आशा काळे` `हा खेळ सावल्यांचा` १९७६, `रंजना` १९८४ मधली श्रीदेवी, `श्यामची आई` १९५३. हे मतभेद कोकणच्या शांत निसर्गात आणि कौलारू घरांमध्ये चित्रित. `किल्ला` २०१४ गुहागर-हर्णे-विजयदुर्ग, `कास्पर्श` २०१२ पाशेत-गुहागर, `कैरी` १९ चिपळूण-रत्नागिरी हे मराठी सिनेमे आजही कोकणचा सुगंध.
*५. चानीची हिरवळ आणि रंजनाची कोकण
– शांती-गुहागरची हिरवळ` आणि समुद्रकिनारा म्हणजे सिनेमाचा हक्काचा सेट. `मुंज्या` आणि `उनाड` चा मोठा भाग असतोच.
`अलिबा आणि नागाव` मुंबईच्या जवळ जवळ शेकडो इथे पडतो. `अभिमान` १९७३ मधलं `तेरी बिंदिया रे`, `सागर` १९८५ मधलं `सागर किनारे` किहीमवर, `अग्नीपथ` १९९० मधलं मांडवा गाव, `खामोशी` १९६९ मधला कुलाबा किल्ला.
`स्वदेस` २००४ मधलं डाभोल रत्नागिरी, `हरिश्चंद्राची फॅक्टरी` २००९ राजापूर-रत्नागिरी, `व्हेंटिलेटर` २०१६ कुडाळ-सावंतवाडी.
`क्रांतीज्योती विद्यालय` २०२६ हा मराठी चित्रपट संपूर्ण नागाव, चौल आणि रेवदंडा असतोच चित्रीतही.
६. कोकणचा सांस्कृतिक जिव्हाळा
कोकणातील गणेशोत्सव, शिमगा आणि ग्रामी चित्रपटांना एक अस्सल मराठी लूक मार्केट. `व्हेंटिलेटर` मधला माहिती, `कैरी` मधलं आजी-नातीचं नातं, `हरचंद्राची फॅक्टरी` मधलं काळातील साधं जीवन हे कोडंच शक्य आहे.
खूप सांगता येईल की एक पुस्तक तयार होईल.
उपसंहार
कोकण हा भौगोलिक प्रदेश नाही. तो एक जगभरातील स्टुडिओ आहे. संपूर्ण निसर्ग माझा फेस करतो. `शांताराम मुंज्यापर्यंत` चा हा प्रवास सांगतो, कोकण वाचला तरच आपला चित्रपट वाचेल.
`स्टार मल्टीप्लेक्स नको… गावाचा पडदा हवा` `✊
कोकण कोकणाच जपणं आवश्यक आहे.
—
*हॅशटग*: `#कोकणचासिनेमा #चानी #रंजना #मुंज्या #व्हीशांताराम #किल्ला #स्वदेस #MAIMedia24`
—
