* २६ सप्टेंबर दिनविशेष: शांत क्रांतीचे प्रणेते डॉ. मनमोहन सिंग आणि भारतीय उद्योगाचे बापमाणूस लक्ष्मणराव किर्लोस्कर
*URL Slug:* 26-september-special-manmohan-singh-kirloskar-jayanti
* २६ सप्टेंबर दिनविशेष – डॉ. मनमोहन सिंग यांची जयंती आणि लक्ष्मणराव किर्लोस्कर यांचा स्मृतिदिन. दोन शांत महायोद्ध्यांनी कसा घडवला आधुनिक भारत?
२६ सप्टेंबर हा दिवस भारताच्या इतिहासातील दोन शांत क्रांतिकारकांचा दिवस आहे. एकाने भारताचा आर्थिक पाया रचला, दुसऱ्याने औद्योगिक पाया. दोघेही कधी ओरडले नाहीत, पण दोघांनीही देश बदलला.
*भाग १: डॉ. मनमोहन सिंग – शांत क्रांतीचे प्रणेते (जयंती विशेष)*
*१. त्यांचे वेगळेपण काय होते?*
ते पारंपरिक राजकारणी नव्हते. ते जागतिक दर्जाचे तंत्रज्ञ होते.
*उदाहरण:* १० वर्षे पंतप्रधान राहूनही त्यांच्यावर १ रुपयाचा भ्रष्टाचाराचा डाग नाही. विरोधक अटलजींनीच त्यांना ‘स्वच्छ प्रतिमेचा नेता’ म्हटले होते. सत्तेच्या शिखरावर असूनही ते साध्या मारुती कारने आणि साध्या कपड्यात राहिले.
*२. ‘मौन’ हे त्यांचे शस्त्र होते का?*
होय, पण ते कमजोरीचे मौन नव्हते, ते कामातून बोलणारे मौन होते.
*उदाहरण:* त्यांच्यावर ‘मौनी बाबा’ म्हणून टीका झाली, तेव्हा त्यांनी पत्रकार परिषदेत उत्तर दिले नाही. त्यांनी १९९१ चे उदारीकरण, २००८ च्या मंदीतून बचाव आणि RTI सारखे कायदे करून उत्तर दिले. ते म्हणाले होते, “माझे मौनापेक्षा माझे काम देशाशी बोलेल.”
*३. त्यांच्या बुद्धिमत्तेचा देशाला काय फायदा झाला?*
*अ) १९९१ ची आर्थिक क्रांती:* भारताकडे फक्त १५ दिवस पुरेल इतके सोने शिल्लक होते, सोने गहाण ठेवावे लागले होते. डॉ. सिंग यांनी लायसन्स राज संपवले. *परिणाम:* आज आपण मोबाईलपासून कारपर्यंत जे काही वापरतो, ते याच क्रांतीमुळे.
*ब) २००८ च्या मंदीतून बचाव:* अमेरिका, युरोप कोलमडले होते. डॉ. सिंग यांनी मनरेगा द्वारे गावात पैसा खेळता ठेवला. *परिणाम:* जगात नोकऱ्या गेल्या, पण भारतात बेरोजगारी आटोक्यात राहिली.
*क) अणुकरार २००८:* त्यासाठी त्यांनी सरकार पणाला लावले. *परिणाम:* आज कुडनकुलम, तारापूरचे अणुऊर्जा प्रकल्प चालू आहेत.
*४. सर्वसामान्यांसाठी दिलेले कायदे:*
RTI – एका सामान्य माणसाला कलेक्टरला प्रश्न विचारण्याचा अधिकार.
मनरेगा – गरीबाला १०० दिवसांच्या रोजगाराची हमी.
RTE आणि अन्न सुरक्षा – गरीबाच्या लेकराला शिक्षण आणि जेवणाची हमी.
*भाग २: उद्योग महर्षी लक्ष्मणराव किर्लोस्कर – भारतीय उद्योगाचे बापमाणूस (स्मृतिदिन विशेष)*
ते मोठे आहेत, आणि ते अजून मोठे व्हावेत.
*१. अपमानातून उभा केलेला स्वाभिमान:*
VJTI मध्ये इंग्रज अधिकाऱ्याने त्यांना डावलले. त्यांनी वाद घातला नाही, राजीनामा दिला आणि सांगितले – “आता असा उद्योग उभा करेन जिथे भारतीय माणसाचा कधी अपमान होणार नाही.” सायकल दुरुस्तीच्या दुकानातून सुरू झालेला प्रवास आज जगभर पसरला आहे.
*२. शेतकऱ्यांसाठी क्रांती:*
तेव्हा शेतकरी लाकडी नांगर वापरत. त्यांनी शेतात जाऊन शेतकऱ्याचे कष्ट पाहिले आणि *लोखंडी नांगर* बनवला. तो फक्त नांगर नव्हता, ती आधुनिक शेतीची सुरुवात होती.
*३. किर्लोस्करवाडी – कारखाना नाही, एक कुटुंब:*
१९१० मध्ये त्यांनी सांगलीत ओसाड जमिनीवर भारतातील पहिले नियोजित औद्योगिक शहर उभे केले. तिथे फक्त मशिन नव्हते, तिथे कामगारांसाठी शाळा, दवाखाना, घरे होती. ते म्हणायचे – “कामगार मजूर नाही, तो माझ्या कुटुंबाचा भाग आहे.”
*४. किर्लोस्कर कुटुंबाचा वारसा – मोठ्या मनाचा वारसा:*
लक्ष्मणरावांनंतर शंतनुराव, विक्रम, अतुल, संजय – प्रत्येक पिढीने एकच शिकवले – धंदा करण्यापेक्षा माणूस मोठा असावा लागतो. आजही पुण्यात ते साधेपणाने राहतात, हाच त्यांचा मोठेपणा आहे. पैशाने मोठे होणे सोपे आहे, मनाने मोठे होणे अवघड आहे.
*निष्कर्ष:*
डॉ. मनमोहन सिंग आणि लक्ष्मणराव किर्लोस्कर – दोघेही एकाच विचाराचे. कधीच गाजावाजा नाही, फक्त कामातून उत्तर.
डॉ. सिंग म्हणाले होते, “इतिहास माझ्याबाबत उदार राहील.” आज इतिहास उदार आहेच.
आणि लक्ष्मणरावांनी दाखवून दिले – अपमान सहन करायचा नसतो, त्यातून इतिहास घडवायचा असतो.
अशा दोन्ही महायोद्ध्यांना http://Maimedia24.com चा मानाचा मुजरा.
*Tags:* 26 September DinVishesh, Dr Manmohan Singh Jayanti, Laxmanrao Kirloskar Smrutidin, Maimedia24
—
