—
*एसईओ टायटल (अंतिम):* धारावी डॉनचा नाटक: वरभाईचा तो भव्य उत्सव अमिताभ झुकचचा, आणि डीसीपी पवारांनी संपवला – मुंबईचा ५० तो इतिहास- प्रो.शीतल हरीष करदेकर
*स्लग:* `धारावी-वरदाभाई-गणपती-इतिहास-डीसीपी-पवार-कृती’
लेख:
*धारावी वरदाभाईचा अनुभव: मुंबईच्या अंडरवर्ल्ड वैभवाचा आणि अंताचा साक्षीदार*
धारावीचा वरदाभाईचा ज्ञान हा मुंबईतील गणेशोत्सवाचा इतिहासातील सर्वात मोठा गाजलेला आणि वादग्रस्त अध्याय आहे. १९७०-८० च्या दशकात मुंबई गाजवणारा डॉन वरदराजन मुदलियार ऊर्फदाभाई याने सुरू केलेला उत्सव हा फक्त धार्मिक सोहळा, तर धारावी-माटुंगा याचे वर्णन त्याच्या वर्चस्वाचे शक्तिप्रदर्शन होते.
*भव्यता आणि ग्लॅमर – काय लोकांना वेगळं?*
वरदाभाईचा तामिळनाडूचा. धारावी तामिळ मजुर त्याला एकत्र आणण्यासाठी *माटुंगा लेबर कॅम्प मैदानावर* याज्ञानाला अभ्यास केला.
*१. बॉलीडची हजेरी:* यानाच्या दर्शनाला अमिताभ बच्चन, ज बच्चन, राजकीय लोकशाही आणि पोलीस अधिकारी स्वतः रांगेत यज्ञ.
*२. किलो-किलो सोनं:*वर गोळा-हिल्यांची आरास, तामिळनाडूहून खास बोलावले कलाकार, रथ आणि प्रचंड रोषणाई. १० दिवस गरीबांना महाप्रसाद, जागा वाटप व्हेन, लोक म्हणून त्याला *अण्णा* म्हणणे.
*वरदाभाई अण्णा काहिल?*
वरदाभाईने फक्त दहशत नाही, तर एक समांतर व्यवस्था उभी केली होती.
*१. मदत आणिकऱ्या:* त्याने हजार तामिळ तरुणांना आपल्या नेटवर्कमध्ये आणि मुंबईच्या बंदर नो (डॉकवर) हमाली आणि इतर कामात सामील झाले. प्रत्येक तामिळ माणसाचे काम तो एकच होता.
*२. लोकांचे संरक्षण:* त्या मुंबईत मराठी विरोधी परप्रांतीय वाद पेटला होता. तेव्हा धारावीतील तामिळ वस्ती कोणीही हात लावत असे, कारण वरदाभाई त्यांच्या सुरक्षेची पूर्ण महिला घ्यायचा. म्हणून तिथले लोक त्याला गुंड नाही, तर देवाक मानत.
*५. डीसीपी शिवाय. सी. पवार एन्ट्री – गेम ओव्हर*
वरदाभाईचे साम्राज्य वाढले होते की तो खिशात दिसेल फिरतो अशी चर्चा होती. पण १९८० च्या दशकात
*तो वाद ज्याने साम्राज्य संपवले*
हाच नागरिक वरदाभाईच्या अंताचे कारण ठरले.
*धडाडीचे डीसीपी शिवाय. सी. पवार* माटुंगा बदली आणि चित्रपाल*.
*डीसीपी शिवाय. सी. पवार लोकसभा सदस्य:*१९८२ साला झोन ४ चे उपयुक्त वाय. सी. पवार यांनी अंडरवर्ल्ड मोहीम उघडली.
*भीती संपवली:* पवार साहेबांनी वरदाभाईच्या गुंडांना भरतांना. त्याच्या काँग्रेस दारूच्या अड्ड्यावर आणि जुगाराच्या क्लबवर धाडी टाकल्या.
त्यांनी वरदाभाईने परवानगीशिवाय उभारलेल्या भव्य पंडालला परवानगी नाकारली, लाऊडस्पीकर जप्त केले आणि मिरवणुकीत शस्त्रास्त्रं जप्त केली.
या सततच्या कारवाय १९८३ च्या गणेशोत्सवाच्या दरम्यान वरदाभाईला काही कारणे होते की आता त्याचे दिवस संपले आहेत. शिवाय. सी. पवार यांनी आर्थिक नाड्या – दारूचे अड्डे, मटका आणि डॉक्सवर स्मगलिंग त्याच्या पूर्ण तोडल्या.
मुंबईत रहिवासी पोलिस आपल्याला कधीही एन्काउंटरमध्ये मारू शकतात किंवा जेलमध्ये सडवू शकतात, याने वरदाभाईने गणेशोत्सव मुंबईतून पळ काढला आणि मद्रास (आत्ताचे चेन्नई) कामले. पुन्हा तो कधीही मुंबईत परत मिळवला नाही.
*या थरारक संघर्षच मुंबई अंडरवर्ल्डमधील ‘वरदाभाई’ नावाचे पर्व संपले आणि मुंबई पोलिसांचा दबदबा निर्माण झाला.*
कायदा आणि सुचा हा बडगा कडक होता की, *१९८३ च्या घोषणा नंतर वरदाभाईला मुंबईत तामिळनाडूला पळून जावे लागले.
*आज काय उरलंय?*
वरदाभाई गेला, त्याचा तो डॉनचा वापर संपला. आणि त्याच माटुंगा-धारावीच्या मातीतून *धारावी राजा, धारावीचाकर्ता, एकदंत* मुंबईच्या लोकांची, लोकांनी चालवली खरी गणेश मंडळं उभी राहिली. अंडरवर्ल्डचा पैसा गेला आणि नोंद खऱ्या अर्थाने लोकउत्सव झाली.
—
