भारतीय राजकारणात, ‘पर्याय’ म्हणजे केवळ निवडणुका लढवणे नव्हे. पर्याय म्हणजे एक पर्यायी राजकीय दृष्टिकोन मांडणे. भाजप राष्ट्रवाद, कणखर नेतृत्व, केंद्रीकृत निर्णयप्रक्रिया आणि हिंदुत्वावर आधारित राजकीय अस्मितेचे प्रारूप सादर करते.
दुसरीकडे, काँग्रेस पक्ष संविधानवाद, सामाजिक न्याय, बहुलवाद, संघराज्यवाद आणि कल्याणकारी राज्य या संकल्पनांना आपल्या राजकीय चर्चेच्या केंद्रस्थानी ठेवण्याचा प्रयत्न करतो. म्हणूनच काँग्रेस समर्थकांचे म्हणणे आहे की, संघटनात्मक उणिवा असूनही, राष्ट्रीय स्तरावर भाजपला वैचारिक पर्याय देणारा तो एकमेव पक्ष आहे.
मात्र, टीकाकारांचे म्हणणे आहे की केवळ वैचारिक दावे पुरेसे नाहीत. जोपर्यंत काँग्रेस पक्ष एक मजबूत राज्यस्तरीय संघटना उभारत नाही आणि प्रादेशिक पक्षांसोबतचे आपले संबंध स्पष्ट करत नाही, तोपर्यंत त्याला भाजपचा खरा पर्याय म्हणून स्वीकारणे कठीण होईल.
