नृत्याची वीज संध्या शांताराम यांची ९५ वी जयंती*

*नृत्याची वीज संध्या शांताराम यांची ९५ वी जयंती*
निमित्त MAI MEDIA 24 चा विशेष lekh 👇

—
*नृत्याची वीज आणि अभिनयाचा मानदंड: अभिनेत्री संध्या*

भारतीय आणि मराठी चित्रपटसृष्टीच्या सुवर्णयुगाला आपल्या अथांग नृत्याने आणि कसदार अभिनयाने सजवणाऱ्या ज्येष्ठ अभिनेत्री *संध्या शांताराम (मूळ नाव: विजया देशमुख)* हे सिनेमाच्या इतिहासातील एक अजरामर नाव आहे. व्ही. शांताराम यांच्या कल्पकतेला पडद्यावर जिवंत करणारी ‘म्युझ’ म्हणून त्यांनी अनेक दशके राज्य केलं.

*२७ सप्टेंबर १९३८ रोजी* जन्मलेल्या संध्या यांनी *४ ऑक्टोबर २०२१ रोजी वयाच्या ९४ व्या वर्षी* मुंबईत अखेरचा श्वास घेतला. काही नोंदीनुसार त्यांचा जन्म २२ सप्टेंबर १९३१ असाही मानला जातो.

*१. ‘स्प्रिंगची बाहुली’ – सौंदर्य आणि अभिनय*

संध्या यांचं सौंदर्य आणि देहबोली त्या काळातील इतर अभिनेत्रींपेक्षा वेगळी होती. नृत्यातील अवघड मुद्रा करताना त्यांच्या शरीरातील लवचिकता इतकी अफाट असायची की रसिकांनी त्यांना *’स्प्रिंगची बाहुली’ आणि ‘नृत्याची बिजली’* ही पदवी दिली. त्यांचा अभिनय केवळ संवादफेक नव्हता, तर डोळ्यांच्या हावभावातून भावना पोहोचवण्याचं कौशल्य त्यांच्याकडे होतं.

*२. व्ही. शांताराम प्रभाव आणि खडतर साधना*

*१९५१ मध्ये ‘अमर भूपाळी’* चित्रपटासाठी शांताराम बापूंनी संध्या यांना चित्रपटसृष्टीत आणलं. त्या मूळच्या शास्त्रीय नृत्यांगना नव्हत्या, पण कष्टाची पराकाष्ठा केली.

– *कथकची साधना:* ‘झनक झनक पायल बाजे’ (१९५५) साठी प्रसिद्ध कथक नर्तक गोपी कृष्ण यांच्याकडून तासनतास धडे घेतले.
– *धाडसी अभिनेत्री:* ‘स्त्री’ (१९६१) चित्रपटात शकुंतलेची भूमिका करताना कोणत्याही बॉडी डबलशिवाय थेट खऱ्याखुऱ्या सिंहासोबत पिंजऱ्यात शूट केलं.
– *१९५६ मध्ये त्यांनी व्ही. शांताराम यांच्याशी विवाह केला.* या क्रिएटिव्ह पार्टनरशिपने अनेक अद्वितीय कलाकृती दिल्या.

*३. मैलाचे दगड ठरलेले चित्रपट*

*नवरंग (१९५९) – जमुना / मोहिनी*
“अरे जा रे हट नटखट” गाण्यात पाठीवर मुखवटा लावून १८० अंशात शरीर फिरवून एकाच वेळी स्त्री आणि पुरुष ऊर्जा सादर केली. आजही नृत्याचा विश्वविक्रम मानला जातो.

*पिंजरा (१९७२) – चंद्रा*
मराठी सिनेमातील पहिला रंगीत चित्रपट. “मला लागली कुणाची उचकी” लावणी अजरामर केली.

*दो आँखें बारह हाथ (१९५७) – चंपा*
कोणताही मेकअप नसलेली खेळणी विकणारी