दिल्लीतील ऐतिहासिक रामलीला मैदानावर १ नोव्हेंबर २०२६ रोजी ‘इंडिया’ (INDIA) आघाडीच्या वतीने ‘वोट बचाओ, देश बचाओ’ या मोहिमेअंतर्गत एका महामोर्च्याचे आयोजन करण्यात आले.
मुख्य निवडणूक आयुक्त (CEC) ज्ञानेश कुमार यांच्या राजीनाम्याच्या मागणीसाठी विरोधी पक्षांनी दिल्लीत हा एल्गार पुकारला.
या आंदोलनाचे प्रमुख मुद्दे खालीलप्रमाणे आहेत:
१. आंदोलनाची मुख्य कारणे आणि मागण्या
• मुख्य निवडणूक आयुक्तांच्या राजीनाम्याची मागणी: विरोधी पक्षांनी मुख्य निवडणूक आयुक्त ज्ञानेश कुमार यांच्यावर निवडणूक प्रक्रियेत कथित गैरप्रकार केल्याचा आरोप केला असून त्यांच्या तातडीच्या राजीनाम्याची मागणी केली आहे.
• मतदारयाद्यांच्या विशेष फेरतपासणीचा (SIR) विरोध: निवडणूक आयोगाने राबवलेल्या ‘विशेष गहन पुनरीक्षण’ (Special Intensive Revision – SIR) प्रक्रियेत मोठ्या प्रमाणावर घोळ झाल्याचा विरोधकांचा आरोप आहे.
या प्रक्रियेअंतर्गत देशातील कोट्यवधी मतदारांची नावे मतदारयादीतून वगळण्यात आल्याचा दावा विरोधकांनी केला आहे.
• संविधान आणि लोकशाही वाचवण्याचे आवाहन: काँग्रेस अध्यक्ष मल्लिकार्जुन खर्गे यांनी देशातील जनतेला लोकशाही आणि संविधान वाचवण्यासाठी या ‘वोट बचाओ, देश बचाओ’ महारॅलीत मोठ्या संख्येने सहभागी होण्याचे आवाहन केले होते
२. प्रमुख नेत्यांची उपस्थिती आणि पाठिंबा
• विपक्षी नेत्यांचा सहभाग: काँग्रेस नेते राहुल गांधी, प्रियांका गांधी आणि इतर वरिष्ठ नेते या आंदोलनाचे नेतृत्व करत आहेत
राहुल गांधी यांनी खुल्या बसमधून मिंटो ब्रिजकडे मोर्चा काढला, ज्यामध्ये कार्यकर्त्यांची प्रचंड गर्दी पाहायला मिळाली
• महाराष्ट्रातूनही पाठिंबा: राष्ट्रवादी काँग्रेसचे (शरदचंद्र पवार) नेते आणि महाविकास आघाडीच्या कार्यकर्त्यांनी या आंदोलनाला पूर्ण पाठिंबा दिला आहे
महाराष्ट्रातील परळीसारख्या भागांतही स्थानिक पातळीवर ज्ञानेश कुमार आणि एसआयआर (SIR) प्रक्रियेविरोधात निदर्शने करण्यात आली आहेत
३. सुरक्षा व्यवस्था आणि राजकीय वातावरण
• राजधानीला छावणीचे स्वरूप: आंदोलनाच्या पार्श्वभूमीवर दिल्लीत सुमारे ४,००० पोलीस कर्मचारी तैनात करण्यात आले असून २०० हून अधिक सीसीटीव्ही कॅमेरे आणि ड्रोनद्वारे परिस्थितीवर बारीक लक्ष ठेवले जात आहे
सुरक्षा कारणास्तव दिल्लीत अनेक ठिकाणी वाहतूक मार्गात बदल (डायव्हर्शन) करण्यात आले आहेत.
• भाजपचे प्रत्युत्तर: ‘इंडिया’ आघाडीच्या या आंदोलनाविरोधात भारतीय जनता पक्षानेही (BJP) दिल्लीत निदर्शने करत विरोधकांचे आरोप फेटाळले असून हे आंदोलन केवळ राजकीय हेतूने प्रेरित असल्याचा पलटवार केला आहे
