*आधुनिक पुरंदरच्या उभारणीला सासवड प्रकल्पाची ऊर्जा; नव्या पिढीच्या रोजगाराला बळ!*
———————————-
*महापारेषणच्या ४००/२२० के.व्ही. प्रकल्पातून औद्योगिक विकासासाठी भक्कम पायाभरणी; शेतकरीहित, स्थानिक सहभाग आणि युवकांच्या संधींची सांगड*
———————————–
पुरंदरच्या विकासाची पुढील वाटचाल ही नव्या पिढीच्या भविष्याशी जोडलेली आहे. प्रस्तावित आंतरराष्ट्रीय विमानतळ, आयटी पार्क, औद्योगिक विस्तार आणि वाढते नागरीकरण यांच्या पार्श्वभूमीवर या परिसरात सक्षम पायाभूत सुविधांची उभारणी आवश्यक आहे. उद्योगांना गती, व्यवसायांना विस्तार आणि तरुणांना रोजगाराच्या संधी मिळण्यासाठी विश्वासार्ह व पुरेशा क्षमतेची वीजव्यवस्था हा मूलभूत आधार आहे. महाराष्ट्र राज्य विद्युत पारेषण कंपनीचा अर्थात महापारेषणचा सासवड-कोडीत परिसरातील ४००/२२० के.व्ही. सासवड प्रकल्प आधुनिक पुरंदरच्या उभारणीचा महत्त्वाचा आधार ठरणार आहे.
या प्रकल्पातून परिसरातील वीज पारेषण क्षमता वाढणार असून भविष्यातील वाढत्या वीजमागणीची पूर्तता करण्यासाठी आवश्यक व्यवस्था बळकट होणार आहे. त्यामुळे पुरंदरच्या औद्योगिक प्रगतीला, गुंतवणुकीसाठी अनुकूल वातावरण निर्माण करण्याला आणि रोजगारक्षम अर्थव्यवस्थेच्या उभारणीला हातभार लागणार आहे. या विकासप्रक्रियेत शेतकऱ्यांचे हित, ग्रामस्थांचा विश्वास आणि स्थानिक तरुणांचा सहभाग यांना केंद्रस्थानी ठेवणे तितकेच आवश्यक आहे.
*भविष्यातील गरजांची आजच तयारी*
वीज पारेषण व्यवस्था ही विकासाला ऊर्जा देणारी महत्त्वाची यंत्रणा आहे. वीजनिर्मिती केंद्रांतील वीज वितरण यंत्रणांपर्यंत पोहोचविण्याची जबाबदारी महापारेषण पार पाडते. औद्योगिकीकरण, शहरीकरण आणि वाढता विद्युत वापर लक्षात घेऊन या व्यवस्थेची क्षमता वेळेत वाढवावी लागते.
पुरंदर परिसराच्या भविष्यातील गरजा लक्षात घेऊन सासवड प्रकल्प हाती घेण्यात आला आहे. उद्योग किंवा मोठे नागरी प्रकल्प उभे राहिल्यानंतर वीजव्यवस्थेचा विचार करण्याऐवजी त्यांच्या उभारणीला आवश्यक ऊर्जा सुविधा आधीच तयार करणे, ही दूरदृष्टीची भूमिका आहे. सासवड प्रकल्प याच भूमिकेचे महत्त्वाचे पाऊल ठरणार आहे.
आज उभारण्यात येणारी पारेषण व्यवस्था पुढील अनेक वर्षांच्या विकासाला आधार देणार आहे. त्यामुळे या प्रकल्पाकडे केवळ उपकेंद्राची उभारणी म्हणून न पाहता पुरंदरच्या दीर्घकालीन आर्थिक आणि सामाजिक प्रगतीची पायाभरणी म्हणून पाहणे आवश्यक आहे.
*एक हजार एमव्हीए क्षमतेची भक्कम पायाभरणी*
सासवड प्रकल्पांतर्गत ४००/२२० के.व्ही. क्षमतेचे एआयएस उपकेंद्र उभारण्यात येणार आहे. त्यामध्ये प्रत्येकी ५०० एमव्हीए क्षमतेचे दोन इंटरकनेक्टिंग ट्रान्सफॉर्मर असतील. त्यामुळे एकूण १,००० एमव्हीए परिवर्तन क्षमता उपलब्ध होणार आहे. यासोबत १२५ एमव्हीएआर क्षमतेचा बस रिअॅक्टर आणि आवश्यक लाइन बे व इतर विद्युत उपकरणांचा समावेश आहे. भविष्यातील क्षमतावाढीसाठीही प्रकल्पात तरतूद करण्यात आली आहे.
जीएसटीसह प्रकल्पाची किंमत सुमारे ७४०.७७ कोटी रुपये आहे. टॅरिफ बेस्ड कॉम्पिटिटिव्ह बिडिंग अर्थात टीबीसीबी पद्धतीने राबविण्यात येणाऱ्या या प्रकल्पासाठी ‘सासवड ट्रान्समिशन लिमिटेड’ ही विशेष उद्देश कंपनी स्थापन करण्यात आली असून तिचे महापारेषणकडे हस्तांतरण झाले आहे. उपलब्ध प्रकल्प माहितीनुसार, प्रकल्प पूर्णत्वाची नियोजित तारीख २५ जानेवारी २०२८ आहे.
ही गुंतवणूक परिसरातील पारेषण क्षमता आणि वीजव्यवस्थेची विश्वासार्हता वाढविण्यासाठी महत्त्वाची ठरणार आहे. नियोजित वेळेत प्रकल्प पूर्ण करण्यासाठी आवश्यक परवानग्या, जागेची उपलब्धता, तांत्रिक कामे आणि स्थानिक समन्वय यांना गती देणे गरजेचे आहे.
*विमानतळ आणि आधुनिक सुविधांना ऊर्जेचा आधार*
पुरंदरमधील प्रस्तावित आंतरराष्ट्रीय विमानतळामुळे परिसराच्या विकासाला नवी दिशा मिळणार आहे. विमानतळाशी संबंधित प्रवासी सेवा, मालवाहतूक, साठवणूक, हॉटेल व्यवसाय, वाहतूक आणि इतर पूरक सेवांच्या विस्तारासाठी सक्षम वीजव्यवस्था आवश्यक आहे.
विमानतळावरील प्रकाशव्यवस्था, सुरक्षा यंत्रणा, दळणवळण, प्रशासकीय सुविधा आणि मालवाहतूक केंद्रे यांना उच्च विश्वासार्हतेचा वीजपुरवठा लागतो. त्यासाठी प्रादेशिक पारेषण व्यवस्था सक्षम असणे महत्त्वाचे आहे. सासवड प्रकल्पातून वाढणारी पारेषण क्षमता पुरंदर परिसरातील अशा भविष्यातील गरजांच्या पूर्ततेसाठी महत्त्वाचा आधार ठरणार आहे.
विमानतळाबरोबरच वाढत्या नागरी वस्त्या, शैक्षणिक संस्था, रुग्णालये आणि व्यावसायिक आस्थापनांच्या ऊर्जेच्या गरजाही वाढणार आहेत. या विस्तारासाठी आवश्यक वीज पायाभूत सुविधा निर्माण करण्यास प्रकल्पाचा हातभार लागणार आहे.
*उद्योग आणि गुंतवणुकीला बळ*
उद्योगांच्या उभारणीसाठी जमीन, रस्ते, पाणी, कुशल मनुष्यबळ आणि सक्षम वीजव्यवस्था या सुविधांची एकत्रित उपलब्धता आवश्यक असते. माहिती-तंत्रज्ञान कंपन्या, उत्पादन उद्योग आणि विविध सेवा व्यवसायांसाठी विजेची उपलब्धता हा गुंतवणुकीच्या निर्णयातील महत्त्वाचा घटक असतो.
सासवड प्रकल्पामुळे परिसरातील वीज पारेषण क्षमतेत भर पडणार आहे. त्यामुळे भविष्यातील औद्योगिक आणि व्यावसायिक विस्तारासाठी आवश्यक ऊर्जा सुविधांचा पाया मजबूत होणार आहे. प्रस्तावित आयटी पार्क आणि अन्य उद्योगांच्या विकासाला पूरक वातावरण निर्माण करण्यामध्ये या प्रकल्पाची महत्त्वाची भूमिका राहणार आहे.
रस्ते, वाहतूक, पाणी आणि कौशल्यविकास यांच्याशी सक्षम वीजव्यवस्थेची सांगड घातल्यास पुरंदरचा विकास अधिक नियोजनबद्ध होईल. परिसरात उद्योग आणि सेवा व्यवसायांचा विस्तार झाल्याने स्थानिक अर्थव्यवस्थेतील व्यवहार वाढतील आणि नव्या व्यवसायांना चालना मिळेल.
*नव्या पिढीच्या रोजगारासाठी विकासाची दारे*
पुरंदरच्या विकासाचा सर्वांत महत्त्वाचा लाभ स्थानिक युवक-युवतींपर्यंत पोहोचला पाहिजे. शिक्षण पूर्ण केल्यानंतर रोजगारासाठी मोठ्या शहरांकडे जाणाऱ्या तरुणांना आपल्या परिसरातच काम, व्यवसाय आणि उद्योजकतेच्या संधी मिळणे आवश्यक आहे.
विमानतळ, आयटी पार्क आणि उद्योगांच्या विकासाबरोबर तांत्रिक देखभाल, वाहतूक, लॉजिस्टिक्स, संगणकीय सेवा, सुरक्षा, हॉटेल व्यवसाय, बांधकाम आणि स्थानिक पुरवठा सेवांची गरज वाढणार आहे. या संधींना आवश्यक असलेल्या ऊर्जा पायाभूत सुविधांच्या उभारणीत सासवड प्रकल्पाचा महत्त्वाचा वाटा राहणार आहे.
रोजगाराच्या या संधी स्थानिक तरुणांना मिळण्यासाठी कौशल्य प्रशिक्षण, औद्योगिक प्रशिक्षण संस्था, उद्योजकता मार्गदर्शन आणि उद्योगांशी समन्वय यांवरही भर द्यावा लागेल. विद्युत तंत्रज्ञान, यंत्रसामग्री देखभाल, माहिती-तंत्रज्ञान आणि वाहतूक व्यवस्थापन यांसारख्या क्षेत्रांतील प्रशिक्षणातून युवकांची रोजगारक्षमता वाढेल.
युवकांनी केवळ नोकरी शोधणारे न राहता सेवा पुरवठादार, लघुउद्योजक आणि व्यवसायनिर्माते म्हणूनही पुढे येणे आवश्यक आहे. विकासाला स्थानिक कौशल्याची जोड मिळाल्यास आधुनिक पुरंदरच्या उभारणीत नव्या पिढीचा सक्रिय सहभाग वाढणार आहे.
*शेती आणि स्थानिक व्यवसायांनाही विकासाची जोड*
पुरंदरची ओळख शेती, ग्रामीण जीवन आणि कष्टकरी माणसांशी जोडलेली आहे. त्यामुळे विकासाचे नियोजन करताना शेतीचे महत्त्व कायम केंद्रस्थानी ठेऊन, वाढत्या बाजारपेठांशी स्थानिक शेतमालाची जोडणी, प्रक्रिया उद्योग, साठवणूक आणि वाहतूक सुविधांचा विस्तार नियोजित आहे.
अशा पूरक सुविधांना सक्षम वीजव्यवस्थेचा आधार मिळणार आहे. स्थानिक शेतकरी, बचतगट, लघुउद्योजक आणि सेवा व्यवसायांना नव्या आर्थिक घडामोडींमध्ये सहभागी करून विकासाचे लाभ अधिक व्यापक होण्याकरिता शासन प्रयत्नशील आहे.
पुरंदरच्या समृद्धीचा खरा अर्थ स्थानिक कुटुंबांच्या उत्पन्नात वाढ, तरुणांच्या हाताला काम आणि ग्रामीण अर्थव्यवस्थेला स्थैर्य मिळण्यात आहे. महापारेषणच्या सासवड प्रकल्पातून उभारली जाणारी ऊर्जा पायाभूत सुविधा या व्यापक प्रयत्नांना बळ देणार आहे.
*ग्रामस्थांचा विश्वास आणि शेतकरीहिताला प्राधान्य*
कोडीत परिसरातील काही ग्रामस्थांनी १६ ऑक्टोबर रोजी आंदोलनातून प्रकल्पासंदर्भातील आपली भूमिका मांडली. जमीन, शेतीवरील परिणाम आणि स्थानिक हिताच्या प्रश्नांना संवेदनशीलतेने हाताळणे आवश्यक आहे. ग्रामस्थांच्या भावना ऐकून घेणे आणि त्यांच्या शंकांना स्पष्ट, वस्तुनिष्ठ उत्तरे देणे ही विश्वास निर्माण करण्याची पहिली पायरी आहे.
प्रकल्पाची गरज, तांत्रिक दृष्ट्या योग्य जागेची निवड, तांत्रिक बाबी, लागू प्रक्रिया आणि नुकसानभरपाईसंबंधी तरतुदी यांची माहिती संबंधित नागरिकांना स्पष्टपणे देण्यात येत आहे.
संबंधित अधिकारी, लोकप्रतिनिधी, शेतकरी आणि ग्रामस्थ यांच्यात सातत्यपूर्ण संवाद सुरु आहे. त्यामुळे न्याय्य प्रश्नांचे वेळेत निराकरण, प्रक्रियेतील पारदर्शकता आणि स्थानिक सहभागातून प्रकल्पाविषयी विश्वास वाढत आहे.
शेतकरीहित जपत आणि ग्रामस्थांना विश्वासात घेत पुढे जाणे हीच सर्वसमावेशक विकासाची दिशा आहे. लोकसहभागातून उभारलेली पायाभूत सुविधा पुरंदरच्या प्रगतीचा अधिक मजबूत आधार ठरणार आहे.
*आजची पायाभरणी, उद्याच्या समृद्ध पुरंदरसाठी*
पुरंदर आज विकासाच्या महत्त्वाच्या टप्प्यावर उभा आहे. प्रस्तावित विमानतळ, आयटी पार्क, उद्योग आणि नागरी विस्तार यांच्या गरजा लक्षात घेऊन आजच पायाभूत सुविधा उभारणे आवश्यक आहे. त्यासाठी सासवड येथील ४००/२२० के.व्ही. प्रकल्पातून वीज पारेषण व्यवस्थेला मिळणारे बळ महत्त्वाचे ठरणार आहे.
या प्रकल्पामुळे आधुनिक पुरंदरच्या उभारणीला आवश्यक ऊर्जा आधार मिळणार आहे. उद्योग आणि गुंतवणुकीसाठी पोषक वातावरण निर्माण करण्यास हातभार लागणार आहे. नव्या पिढीच्या रोजगार आणि उद्योजकतेला चालना देणाऱ्या विकासप्रक्रियेला बळ मिळणार आहे.
या प्रगतीचा लाभ स्थानिक शेतकरी, युवक, महिला, लघुउद्योजक आणि सर्वसामान्य नागरिकांपर्यंत पोहोचविणे ही सामूहिक जबाबदारी आहे. प्रशासनाचा समन्वय, महापारेषणची तांत्रिक क्षमता आणि ग्रामस्थांचा सहभाग यांच्या बळावर ही वाटचाल अधिक सक्षम होईल.
शेतकरीहित जपत, नव्या पिढीच्या आकांक्षांना दिशा देत आणि स्थानिक सहभागातून उभा राहणारा सासवड प्रकल्प उद्याच्या आधुनिक, रोजगारक्षम आणि समृद्ध पुरंदरचा महत्त्वाचा आधार ठरणार आहे!
*-डॉ. मिलिंद आवताडे*
*(लेखक हे महाराष्ट्र राज्य विद्युत पारेषण कंपनीत (महापारेषण) जनसंपर्क अधिकारी म्हणून कार्यरत आहेत.)*
