*ना.धों.महानोर : निसर्ग आणि स्त्री सन्मान दूत*
*”साधर्मोधरेखित पाळ्य,
निसर्ग अचुक गात स्त्रीत्वाचा सन्मानदूत”
मराठीत ‘रानकवी’ ओळखलं जातं, ते नाधों.महानोर. पण ते फक्त रानकवी आहेत. ते निसर्गातून स्त्रीत्व शोधणारे, आणि स्त्रीस्वरूप निसर्ग समजणारे एकमेव कवी आहेत.
खाली कवींना प्रेम म्हणजे चांदण, गुलाब, कवीता वाटते.
महानोरांसाठी प्रेम म्हणजे शेत, पाऊस, कणीस आणि मातीचा वास आहे.
*१. देहाचं साधर्म्य : कणीस म्हणजे तरुणी* महानोरांचा काव्यात शेतात प्रत्येक पीक एक स्त्रीरूप. मक्याचे कणीस डोलते, वावरती हसते, पुरुष
पिवळे साडीत, नववधू नते…” – न उतरूचा उतरला. अंग झिम्माड हसवली हसवली बहरात… कणसाला साडीस नेसला
. रंग, नाजूक बांधा, वावर डोलना – हे समस्या यौवन चतुर्थी “लावच्या पानाच्या
नदीवर
“कणिस दात्यांसारखे दात बांधणे,
हसणे सानुकूल मक्याचे…”
हसणे देखील चांगले आहे.
*२. ईमेलचं साधर्म्य : भरलेपण म्हणजे मातृत्व*
महानोरांसाठी ग्रामत पवित्र गोष्ट म्हणजे ‘निर्मिती’. आणि पर्यायाचे दोन – शेत आणि स्त्री. “भरल्या कणसलेची ताटं, जशी गरोदर माऊली,
पाठ विसावली, हिरवीगार सावली…’ -शेत गव्हाचे पिवळे. धान्याने गच्च भरलेलं कणीस खाली झुकतं. जसं गरोदर स्त्रीच्या पोटचं ओझं. पण ते ओझं नाही, तो गौरव आहे. ते सर्जनशील सोहळा दादा
, सर्जनशील आहे.”
लागता, रूप लवल हसले…”
पिकाला डोहाळे आणि स्त्रीला डोहाळे व्यासपीठ. दोन्ही ठिकाणी तेज येत, लाजवी, भरून येत.
कणीस जगाला अन्न देणे. स्त्री जगाला जीवन देते.
सर्व महान दोन्ही छायाचित्रे आदराने वंदन करतात.
३ भावनेचं साधर्म्य : रान म्हणजे स्त्री, स्त्री म्हणजे रान
● महानोरांच्या निसर्ग आणि स्त्री शक्ती नाहीत. ती आली रान गातं.● “ती वार तेव्हा रान होते,
तिच्या पायात साधी उठत.”
तिच्या येण्याने ओसाड रानालाही लय.
“नभ उतरू आले, चिंब थरारलं
रानातल्या फुलांना, रूप नवे आले…”
पाऊस म्हणजे निसर्गाचा डोहाळा. आणि त्या ओलाव्यात फुलणार रान म्हणजे स्त्रीचं मन.
नदीकाठ लव्हाळा, पाण्यासाठी जसा व्याकुळ,
भरल्या पोटाचे, रूपाचा माती अनुकूल…*”
ओलावा, काळजी, माया – हे निसर्गालाही लागतं आणि स्त्रीला.
●का ते “दूत”?● दूत म्हणजे जोडणारा.
महानोरांनी शेतकरी आणि साहित्य यानातं जोडले.
माती आणि माणूस यानातं जोडलं.
निसर्ग आणि स्त्रीत्व या पवित्र साधर्म्य अधोरेखित स्थान.
त्यांनी स्त्रीला फक्त उपभोगाची प्रतिष्ठा मानली नाही.
तिला “निर्मितीची देवता” मानलं. शेता पूजनीय.
त्यांची कविता आपल्याला आणि वाचल्यावर एकच गंधवीरा.
-ना. महानोर गेल्यावर रान सुन.
पण त्यांच्या प्रत्येक ओळीत आजही कणीस डोलतं, लव्हाळ डोलत आणि स्त्री पिल्लू सादित वाल्या मोठ्या हसत असते.
कारण ते फक्त कवी नव्हतै… ते **
निसर्गच गणात, स्त्रीचा सन्मानदूत. ‘-‘–
