२६ ऑगस्ट: सत्तेचा उन्माद, कारुण्याची सावली आणि समानतेचा एल्गार
इतिहासाच्या कॅलेंडरमध्ये काही तारखा अशा असतात ज्या एकाच वेळी अनेक विरोधाभासी घटनांची साक्ष देतात. २६ ऑगस्ट ही अशीच एक तारीख आहे.
●१३०३ – चित्तौडगडचा पाडाव आणि जौहर●
या दिवशी दिल्लीचा सुलतान अलाउद्दीन खिलजी याने प्रदीर्घ वेढ्यानंतर चित्तौडगड किल्ला जिंकला. इतिहास सांगतो की यामागे साम्राज्य विस्तारापेक्षा राणी पद्मिनीला मिळवण्याची महत्त्वाकांक्षा होती. राजा रतन सिंह युद्धात पडल्यावर राणी पद्मिनी आणि हजारो स्त्रियांनी खिलजीच्या हाती लागण्यापेक्षा जौहर केला – जळत्या चितेत उडी घेतली. खिलजीला किल्ला मिळाला, पण राजपुती स्वाभिमान मिळाला नाही. या घटनेवर संजय लीला भन्साळी यांचा *’पद्मावत’* चित्रपट आला, ज्यात रणवीर सिंगचा क्रूर खिलजी आणि दीपिकाचा जौहरचा प्रसंग देशभर गाजला.
●१९१० – मदर टेरेसा यांचा जन्म●
याच दिवशी मॅसेडोनियात अॅग्नेस गोंझा बोयाझियू म्हणजेच मदर टेरेसा यांचा जन्म झाला. वयाच्या १९ व्या वर्षी भारतात आल्या आणि कोलकात्याच्या झोपडपट्ट्यात कुष्ठरोगी, अनाथांची सेवा सुरू केली. त्यांनी स्थापन केलेली *’मिशनरीज ऑफ चॅरिटी’* आज जगभर काम करते. या सेवेसाठी त्यांना १९७९ला नोबेल शांतता पुरस्कार आणि १९८० ला भारतरत्न मिळाला. त्यांच्या जीवनावर *’द लेटर्स’ (२०१४)* हा चित्रपट आला, ज्यात त्यांचा आतला संघर्ष दाखवला आहे.
*१९२० – महिला समानता दिन – एका आईच्या पत्राने बदलला इतिहास*
या दिवशी अमेरिकेत १९ वी घटनादुरुस्ती लागू झाली आणि महिलांना मतदानाचा अधिकार मिळाला. हा हक्क सहज मिळाला नाही. ७२ वर्षे आंदोलन करावे लागले.
यात एक रंजक किस्सा आहे. ही दुरुस्ती मंजूर होण्यासाठी टेनेसी राज्याचे मत निर्णायक होते. २४ वर्षांचा आमदार हॅरी बर्न विरोधात मतदान करणार होता. पण ऐनवेळी त्याला त्याच्या आईचे पत्र मिळाले – *”हॅरी, चांगला मुलगा बन आणि महिलांच्या बाजूने उभा राहा.”* आईचा शब्द पाळून त्याने मत बदलले आणि एका मताने अमेरिकेतील कोट्यवधी महिलांना हक्क मिळाला. या संघर्षावर *’आयर्न जॉड एन्जल्स’* आणि *’सफराजेट’* हे चित्रपट गाजले. भारताने स्वातंत्र्यानंतर पहिल्याच दिवशी महिलांना मतदानाचा हक्क दिला.
*२०२६ – आंतरराष्ट्रीय डॉग डे*
आजच्याच दिवशी *आंतरराष्ट्रीय डॉग डे* देखील आहे. माणसाचा सर्वात विश्वासू मित्र असलेल्या श्वानांबद्दल कृतज्ञता व्यक्त करण्याचा हा दिवस. *’हाचिको’* आणि कन्नड चित्रपट *’७७७ चार्ली’* ने माणूस आणि कुत्र्याचे नाते दाखवून करोडो लोकांचे डोळे ओले केले.
*निष्कर्ष:*
२६ ऑगस्ट हा दिवस आपल्याला तीन गोष्टी शिकवतो. खिलजीची कथा – सत्तेचा उन्माद विनाशाकडे नेतो. मदर टेरेसांची कथा – कारुण्याने जग जिंकता येते. आणि महिला समानता दिन – हक्क मागून मिळत नाहीत, लढून मिळवावे लागतात. सिनेमाने या तिन्ही घटना जिवंत ठेवल्या आहेत. हाच इतिहास समजून घेऊन अधिक संवेदनशील समाज घडवणे, हीच या दिवसाची खरी सार्थकता आहे.
—
*सोशल मीडिया कॅप्शन रेडी:*
२६ ऑगस्ट: एकाच दिवसात दडलाय क्रांती, कारुण्य आणि समानतेचा इतिहास!
१३०३ – चित्तौडगड पाडाव – पद्मावत
१९१० – मदर टेरेसा जन्म
१९२० – महिला समानता दिन – एका पत्राने बदलला इतिहास
२०२६ – आंतरराष्ट्रीय डॉग डे – ७७७ चार्ली
पूर्ण अग्रलेख वाचा – मायमीडिया२४
