*अकोल्याचा इशारा ते आरोग्य क्रांती : चला, एकत्र बदल घडवूया*
_- शीतल हरिष करदेकर
काा सकाळी तो व्हिडिओ पाहिला._
*अकोला जिल्हा सर्वोपचार रुग्णालय.* एक पत्नी, पाठीवर ब्रेन स्ट्रोकग्रस्त पती. …स्ट्रेचर वेळेत न मिळाल्याने तिला हे करावे लागले.
*हे दृश्य वेदना देणारे . पण हेच दृश्य आपल्याला ‘नव्या आरोग्य पर्वाची’ सुरुवात करण्याची प्रेरणा देते.*
*ब्रेन स्ट्रोकमध्ये ‘गोल्डन आवर’ जीव वाचवतो – हे विज्ञान आहे, आणि सेवा आहे.*
अकोल्यात त्या दिवशी *आपली व्यवस्था एका माऊलीच्या परीक्षेत कमी पडली.* तिची धावपळ आपल्या सर्वांना सांगते – *’आता वेळ आली आहे, एकत्र येऊन, ठळकपणे बदल घडवण्याची’.*
*सरकारच्या योजना प्रामाणिक आहेत आणि परिणामकारक आहेत.* महात्मा फुले योजना, आयुष्मान भारत यामुळे लाखो कुटुंबांना जीवनदान मिळाले आहे. *हा विश्वासाचा पाया आहे.*
*आता या पायावर ‘वेळेत सेवा, सन्मानाने सेवा’ हा कळस चढवायचा आहे. आणि तो चढवताना संपूर्ण महाराष्ट्राला दिसला पाहिजे.*
*‘विकसित भारत’ हे १४० कोटींचे सामूहिक स्वप्न आहे. ‘आरोग्यदायी भारत’ त्याचा आत्मा आहे.*
अकोल्याची घटना म्हणते – *चला, पोस्टरवरचा भारत आणि प्रत्यक्षातील भारत यातील अंतर आपण मिळून मिटवूया. कृतीतून. आणि ती कृती घराघरात पोहोचवूया.*
*ही संधी आहे – शासनाला ‘सेवक’ सिद्ध करण्याची आणि समाजाला ‘सहकारी’ सिद्ध करण्याची.*
*विश्वास हेच आपले भांडवल आहे.*ते वाढवण्यासाठी दोन गोष्टी हव्यात : १. चांगले काम २. ते काम ठळकपणे दिसणे.*
*एकच ध्येय – ‘दिसणारी आणि सन्मानाची आरोग्य सेवा’*
*नागरिकांसाठी प्रेरणा:* तुम्ही ४०वर्ष टॅक्स भरता. *हा देश तुमचा आहे. आरोग्य सेवा तुमचा हक्क आहे.* तो हक्क मागताना आवाज उठवा, पण व्यवस्थेला सहकार्यही करा. *सूचना द्या, सूचना पाळा.*
*प्रशासनासाठी प्रेरणा:* तुम्ही धोरणे बनवता. *ती धोरणे रुग्णाच्या चेहऱ्यावर हसू आणतात तेव्हा ती यशस्वी होतात.* अकोल्यात स्ट्रेचर नव्हते – *उद्या प्रत्येक रुग्णालयाच्या दारात ‘२४x७ स्ट्रेचर सेवा उपलब्ध’ हा डिजिटल बोर्ड लावून दाखवा. हीच खरी ‘गुड गव्हर्नन्स’ आहे.* पण सोबत कर्मचारीही हवेत.
आपल्या मुबईत कर्मचारी तुटवडा आहे. केई एम मधे माझ्या नवर्यावर उपचार सुरु असताना मी व माझ्या मुलाने स्ट्रेचर ओढत नेले सर्वत्र.ना चादरी ना रुग्णासाठी गरजेची भांडी.इथे आहेत फक्त तारीखवार मोठे डाॅक्टर ट्रेनी निवासी डाॅक्टरस !*जिथे आव्हान असते, तिथेच इतिहास घडतो.*
अकोल्यात _”स्ट्रेचर नाही”_ हे शब्द ऐकू आले.
*हे शब्द ‘निराशेचे’ नाहीत, ‘निर्धाराचे’ आहेत.*
*महाराष्ट्र मन अस्वस्थ आहे – कारण महाराष्ट्र मन ‘उत्तमाची’ अपेक्षा करतो.* आणि ही अपेक्षा पूर्ण करण्याची क्षमता आपल्यात आहे.
*३० दिवसांचे ‘आरोग्य विश्वास अभियान’ – ४ दृश्य पावले*
अकोल्याच्या निमित्ताने महाराष्ट्राने हे ४ पावले उचलून *देशाला आदर्श घालून द्यावा. आणि दर आठवड्याला प्रगती जाहीर करावी:*
१. *’सेवा सिद्धी’ डॅशबोर्ड :* पुढील १५ दिवसांत सर्व जिल्हा रुग्णालये १००% स्ट्रेचर-व्हीलचेअर सज्ज. *मुख्यमंत्री कार्यालयाच्या वेबसाइटवर Live Dashboard – कोणत्या हॉस्पिटलमध्ये किती स्ट्रेचर Ready आहेत.* पारदर्शकता = विश्वास.
२. *’गोल्डन आवर योद्धा’ टीम :* प्रत्येक मोठ्या रुग्णालयात प्रशिक्षित टीम. *डॉक्टरांचे नाव, फोटो, थेट नंबर रुग्णालयात आणि वेबसाइटवर.* ‘झिरो डिले’ची शपथ जाहीरपणे.
३. *’सन्मान कक्ष’ – तुमचा आवाज :* 24×7 हेल्प डेस्क. *टोल फ्री नंबर १०२ सोबतच WhatsApp तक्रार सेवा.* आलेल्या प्रत्येक कॉलचा ‘समाधान रिपोर्ट’ आठवड्याला प्रसिद्ध.
४. *’उत्तरदायित्व पंंरवडा’ :* अकोला घटनेची चौकशी १५ दिवसांत. *काय चुकले, काय सुधारले याचा ‘व्हाईट पेपर’ जाहीर. करा* चुका मान्य करणारा राजाच प्रजेचा विश्वास जिंकतो.
*हक्क मागणे आणि कर्तव्य करणे – हीच लोकशाही.*
जनतेचा पैसा, जनतेच्याच सेवेसाठी. *म्हणून ‘उत्तम सेवा’ मागणे हा हक्क आहे आणि ‘व्यवस्थेला सहकार्य’ करणे हे कर्तव्य आहे.* सरकारने ‘ऐकावे’ आणि जनतेने ‘साथ द्यावी’.
*प्रेरक इशारा, सामूहिक संकल्प*
‘रुग्ण’ हसला तर ‘राष्ट्र’ हसेल.
*महाराष्ट्र मन आता ‘घोषणा नाही, ‘बदलाची सुरुवात’ पाहू इच्छित आहे. आणि त्या सुरुवातीचा साक्षीदार होऊ इच्छित आहे.*
आमची लेखणी ‘दिवा’ आहे – *अंधार दाखवते, जेणेकरून उजेड करता येईल.* अकोल्यासारखी घटना ‘शेवटची’ ठरावी, यासाठी *शासनाने ‘वेगाने’ काम करावे आणि ‘व्यापकपणे’ दाखवावे. जनतेने ‘जागरूक’ राहावे आणि ‘जबाबदार’ व्हावे.*
कारण हा विषय फक्त स्ट्रेचरचा नाही, *’नव्या महाराष्ट्राच्या, नव्या भारताच्या निर्मितीचा’ आहे.*
*कोणत्याही पत्नीला पती पाठीवर घ्यावा लागू नये – हे अपेक्षित स्वप्न आहे.*
*आणि हे स्वप्न पूर्ण करण्यासाठी आपण काय करत आहोत, हे प्रत्येक चौकात, प्रत्येक मोबाईलमध्ये दिसले पाहिजे.*
*कामातून प्रेरणा. पारदर्शकतेतून परिवर्तन.*
—
_त्या बाईच्या पाठीवरचे ओझे आपण ‘सामूहिक जबाबदारीने’ उतरवू शकतो. विषय ‘आरोप-प्रत्यारोपाचा’ नाही, ‘आरोग्य क्रांतीचा’ आहे. सरकारने मिशन हाती घ्यावे, जनतेने मॉनिटर करावे. बोर्ड लागतील, अॅप अपडेट होतील, तक्रारी सुटतील. कारण जेव्हा बदल दिसतो, तेव्हा विश्वास दुणावतो. चला, अकोल्यापासून सुरुवात करूया. महाराष्ट्र घडवूया._
आपली सरकारी हास्पिटल स ही खाजगी हास्पिटल च्या दर्जाची होणे ही काळाची गरज आहे.
उत्तम आणि सहज आरोग्यसेवा प्रत्येकाचा हक्क आहे.
वेळेत उपचार न मिळण्याची दाहक वेदना मी अनुभवली आहे.
तशी अनेकांनी अनुभवली असेल.
सगळी यंत्रणा आपल्या घरच्या मालकीची असल्याप्रमाणे काही माजोरडे तंत्रज्ञ अधिकारी कर्मचारी वागत असतात.
आणि म्हणून या लोकांचा माणुसकी व संवेदनशीलतेचा अहवाल तयार व्हायला हवा.
चांगल्या डाॅक्टरस ची संख्या वाढायला हवी.
आपला माणूस तडफडताना पहाण्याची शिक्षा अ शा बकाल व्यवस्थेत येऊ नये म्हणून अचूक नियोजन नियंत्रण या हास्पिटल मधे असायला हवी.
तरच आरोग्य क्षेत्रात क्रांती होऊ शकते. मुळात आरोग्य विभागाचे बजेट राज्यात पहिल्या क्रमांकावर असायला हवे पण आपल्याकडे ते ७ व्या क्रमांकावर आहे.
ही अनास्था थांबायला हवी. निरामप आरोग्य हा आमचा अधिकार आहे. तो मिळायलाच हशा.
—-
—
