*AI – आर्टिफिशियल इंटेलिजन्स.* आज प्रत्येकाच्या तोंडी हाच शब्द. सरकार म्हणतं ‘AI वापरा’, कंपनी म्हणते ‘AI लावा’, तरुण म्हणतो ‘AI ने नोकरी जाईल’. पण एक मूलभूत सवाल – *AI संवेदनशील आहे का?*

*AI म्हणजे काय?*
AI म्हणजे मशीन. डेटा खाते, पॅटर्न ओळखते, उत्तर देते. *पण AI ला भूक लागत नाही. AI चं पोरगं उपाशी झोपत नाही. AI च्या बापाला विषारी दारूने मरण येत नाही.* AI फक्त ‘प्रोसेस’ करतं.

*मग संवेदनशीलता कुठे?*
१. *पुण्यात १८ माणसं मेली:* विषारी दारूने. AI ने बातमी दिली. आकडेवारी दिली. _पण त्या बायकोच्या आक्रोशाचा आवाज AI ला कळतो का?_ नाही. कारण AI ला हृदय नाही.
२. *मराठा तरुण उपोषणाला:* १७ वेळा मनोज जरांगे-पाटील बसले. AI ने ‘उपोषणाची कारणे’ लिहिली. _पण १० एकर शेती असून सिक्युरिटी गार्ड झालेल्या पोराच्या डोळ्यातलं पाणी AI ला दिसतं का?_ नाही.
३. *शेतकरी आत्महत्या:* रोज ७ शेतकरी मरतात. AI ‘डेटा अॅनालिसिस’ करतं. _पण कर्जबाजारी बापाने गळफास घेतला तेव्हा ५वर्षाच्या पोरीने ‘बाबा उठा ना’ म्हणून हंबरडा फोडला – ते AI ला समजतं का?_ नाही.

*AI संवेदनशील नाही, माणूस असायला हवा.*
AI फक्त साधन आहे. *चाकू भाजी चिरतो, खूनही करतो. चाकू वाईट नसतो, वापरणारा वाईट असतो.* तसंच AI चं आहे.

*खरा धोका काय?*
*संवेदनशीलता हरवलेली व्यवस्था AI हातात घेईल तेव्हा.*
१. *हातभट्टी माफिया:* AI वापरून पोलिसांची गस्त कुठे आहे ते ट्रॅक करेल. भट्टी वाचवेल. _गरीब मरत राहतील._
३. *नेते:* AI वापरून ‘मराठा vs OBC’ अजून भडकवतील. फेक बातम्या पसरवतील. _मतं मिळवतील._
३. *सरकार:* AI वापरून ‘सगळं आलबेल आहे’ असा रिपोर्ट बनवेल. _उपाशी माणूस डेटात दिसणार नाही._

*आर. आर. आबा आज असते तर काय म्हणाले असते?*
“तंत्रज्ञान वापरा, पण माणुसकी विसरू नका. _गावठी दारू बंद करायची तर स्वस्त देशी द्या – हा AI ने नाही, संवेदनेने सांगितलेला उपाय होता._ AI फक्त डेटा देतं. निर्णय माणसाचाच असतो.”

*उपाय एकच: AI च्या मागे संवेदनशील माणूस उभा करा.*
१. *AI ला ‘माणुसकी’ शिकवा:* AI ट्रेन करताना गरीब, शेतकरी, स्त्री, मराठा तरुण – यांच्या वेदना डेटामध्ये टाका. _तरच ‘८००रुपयात १८ खून’ चं गांभीर्य ओळखेल._
२. *AI वापरणारा संवेदनशील हवा:* कलेक्टर, पोलीस, मंत्री – यांनी AI चा रिपोर्ट वाचून AC मध्ये बसू नये. _फुगेवाडीत जाऊन त्या १८ बायकांना भेटावं._
३. *AI ला ‘जबाबदार’ धरू नका:* AI ने चूक केली म्हणून AI ला शिक्षा नाही. _AI चालवणाऱ्या माणसाला शिक्षा करा._

*मनोज जरांगे-पाटील AI वापरत नाहीत. तरी लाखो लोक त्यांच्यामागे येतात. का?* कारण _त्यांच्याकडे संवेदना आहे. AI कडे नाही._

*शेवटचा सवाल:*
*१०६ हुतात्म्यांनी मुंबईसाठी रक्त सांडलं तेव्हा AI नव्हतं. यशवंतरावांनी संयुक्त महाराष्ट्र घडवला तेव्हा AI नव्हतं. मग आज मराठ्याला हक्क देण्यासाठी AI ची वाट का बघायची?*

_संवेदना मेलेली व्यवस्था AI ने जिवंत होत नाही. आधी माणूस जिवंत करा._

*AI यंत्र आहे. माणूस यंत्र नाही.*
*AI ला मत नाही. माणसाला आहे.*
*२०२६ ची लढाई AI ची नाही, संवेदनशीलतेची आहे.*

_जय जिजाऊ, जय शिवराय, जय माणुसकी!_

—

*फोटो कॅप्शन:* “AI डेटा देतं, वेदना नाही. व्यवस्था आधी संवेदनशील करा!”
*हॅशटॅग:* #AI #संवेदनशीलता #माणुसकी #तंत्रज्ञान #Maimedia24 #ArtificialIntelligence #HumanityFirst #मराठाआरक्षण