*२१ ऑगस्ट – राजकीय बंड ते रंगभूमीचा इतिहास*
*लेखन: शीतल हरीश करदेकर*
२१ ऑगस्ट या तारखेला जागतिक आणि भारतीय इतिहासात अत्यंत आगळेवेगळे महत्त्व लाभले आहे.
*राजकीय क्षेत्रातील वैशिष्ट्ये*
*१. भारतीय तिरंग्याचा पहिला जागतिक सन्मान १९०७*
२१ ऑगस्ट १९०७ रोजी मादाम भिकाजी कामा यांनी जर्मनीतील स्टुटगार्ट येथे आंतरराष्ट्रीय सोशलिस्ट कॉन्फरन्समध्ये भारताचा पहिला राष्ट्रध्वज फडकवला. त्यांनी आपल्या साडीच्या पदरापासून तयार केलेला हिरवा, पिवळा आणि लाल रंगाचा ध्वज ज्यावर वंदे मातरम लिहिले होते फडकवत म्हटले – हा भारताच्या स्वातंत्र्याचा ध्वज आहे. या ध्वजाला सलामी द्या.
*२. संयुक्त राष्ट्रांची पायाभरणी १९४४*
याच दिवशी वॉशिंग्टन येथील डंबार्टन ओक्स कॉन्फरन्स सुरू झाली, जिथे संयुक्त राष्ट्रांच्या स्थापनेचा आराखडा तयार झाला.
*३. सोव्हिएत युनियनमधील सत्तापालट १९९१*
२१ ऑगस्ट १९९१ रोजी मिखाईल गोर्बाचेव्ह यांच्या विरोधातील बंड फसले, ज्यामुळे सोव्हिएत युनियनचे विघटन झाले.
*४. वन्यजीव संरक्षण कायदा १९७२*
भारताच्या संसदेत Wildlife Protection Act मंजूर झाला.
*मनोरंजन क्षेत्रातील रंजक किस्से*
*किस्सा १ – मोनालिसा चोरी १९११*
२१ ऑगस्ट १९११ रोजी पॅरिसच्या लुव्र म्युझियममधून मोनालिसा पेंटिंग चोरीला गेले. या चोरीपूर्वी ते इतके लोकप्रिय नव्हते, पण चोरीच्या बातमीने लोक रिकामी भिंत पाहण्यासाठी गर्दी करू लागले. यातूनच धूम, ओशन्स इलेव्हन सारख्या क्राईम थ्रिलरना प्रेरणा मिळाली.
*किस्सा २ – उत्पल दत्त स्मृतीदिन १९९३*
गोलमाल फेम उत्पल दत्त हे तीव्र राजकीय नाटककार होते. त्यांच्या कल्लोळ १९६५ नाटकावर काँग्रेस सरकारने बंदी घातली आणि त्यांना वॉरंटशिवाय तुरुंगात टाकले. दुःस्वप्नेर नगरी नाटकावर बॉम्बफेक झाली तरी त्यांनी रस्त्यावर नाटक केले.
*किस्सा ३ – उस्ताद बिस्मिल्ला खान २००६*
भारतरत्न बिस्मिल्ला खान यांनी सनईला जागतिक मंचावर नेले.
*चित्रपट-नाट्यसृष्टीवर परिणाम*
क्राईम थ्रिलर – मोनालिसा चोरीतून धूम सारखे सिनेमे
राजकीय रंगभूमी – उत्पल दत्त यांच्या बंडातून आजचे आर्टिकल १५, तांडव, घाशीराम कोतवाल सारखी नाटके
पर्यावरणवादी सिनेमा – १९७२ च्या कायद्यानंतर शेरनी, कांतारा सारखे चित्रपट
*निष्कर्ष*
२१ ऑगस्ट हा बंड आणि कलेचा संगम आहे.
लेखिका – शीतल हरीश करदेकर
अधिक लेखांसाठी – http://www.maimedia24.com
—
