*सूर मराठी, कथा सुरांची: ५ अजरामर गाण्यांमागचे न ऐकलेले ५ किस्से!*
*फायनल लेख:*
*सूर मराठी, कथा सुरांची: मराठी अजरामर गाण्यांचे न ऐकलेले किस्से*
मराठी मनावर अधिराज्य गाजवणारी भावगीते आणि नाट्यसंगीत हा आपल्या संस्कृतीचा अनमोल ठेवा आहे. बाबूजी, अरुण दाते, हृदयनाथ मंगेशकर यांच्या आवाजाने सजलेली ही गाणी आजही घराघरात ऐकली जातात. पण ही गाणी कशी जन्माला आली, माहितीये?
*१. ‘भातुकलीच्या खेळामधली’ – डोळ्यात पाणी आणणारा जन्म*
अरुण दाते यांचं हे गाणं ऐकून प्रत्येक बाप-लेकीचे डोळे ओलावतात. कवी मंगेश पाडगावकर यांनी लिहिलं आणि यशवंत देव यांनी संगीत दिलं.
रेकॉर्डिंग सुरू झालं, पण पहिल्या दोन ओळी गाताच अरुण दाते यांचा आवाज रडवेला झाला. त्यांना स्वतःच्या मुलीची आठवण आली. यशवंत देवांनी रेकॉर्डिंग थांबवलं नाही. गाण्यात जो हुंदका जाणवतो तो अभिनय नव्हता, तर एका बापाच्या मनातल्या खऱ्या भावना होत्या.
*२. ‘शुक्रतारा मंद वारा’ – ट्रेनच्या खडखडाटातून जन्मलेली धून!*
श्रीनिवास खळे काकांना या गाण्यासाठी शांत धून हवी होती. एकदा ते मुंबई लोकलने प्रवास करत होते. ट्रेनच्या चाकांचा ‘खट-खट, खट-खट’ असा लयबद्ध आवाज येत होता.
त्याच लयीवर खळे काकांनी ‘शुक्रतारा’ची धून गुणगुणायला सुरुवात केली! स्टेशनवर उतरताच त्यांनी ती कागदावर लिहून काढली. लोकलच्या खडखडाटातून एका अजरामर प्रेमगीताचा जन्म झाला!
*३. ‘गीतरामायण’ – वीज गेली, तरी रेकॉर्डिंग थांबलं नाही!*
गदिमा आणि बाबूजींचं ‘गीतरामायण’ हा चमत्कारच! पुण्यात एका गाण्याचं रेकॉर्डिंग सुरू असताना मुसळधार पावसाने वीज गेली. तेव्हा मोठे जनरेटर नव्हते.
बाबूजींचं गाणं रंगात आलं होतं. गदिमांनी १०-१२ कंदील आणि मेणबत्त्या आणल्या. बाबूजींनी त्या अंधुक प्रकाशात, फक्त तबला-हार्मोनियमवर गाणं पूर्ण केलं. आणि ते इतकं अचूक होतं की नंतर एकही बदल करावा लागला नाही!
*४. ‘तिन्ही सांजा कशा गळाल्या’ – कवितेलाच विरोध!*
बालकवींनी ही कविता फक्त वाचण्यासाठी लिहिली होती. हृदयनाथ मंगेशकर जेव्हा याला चाल लावायला गेले, तेव्हा साहित्यिक म्हणाले, “गाणं केलं तर कवितेचा आत्मा मरेल!”
पण बाळासाहेब ठाम होते. त्यांनी इतकी सुंदर, संथ चाल लावली की लतादीदींनी गायल्यावर विरोध करणाऱ्यांनीच जाहीर माफी मागितली! आज हे मराठीतलं सर्वोत्तम गाणं मानलं जातं.
*५. ‘या सुखांनो या’ (उंबरठा) – एका शब्दासाठी ३ तास वाद!*
हृदयनाथ मंगेशकर शब्दांबाबत प्रचंड कडक. ‘या सुखांनो या’ रेकॉर्डिंगच्या दिवशी त्यांना एक शब्द लयीत बसत नाही असं वाटलं. त्यांनी सुरेश भटांना बदलायला सांगितलं.
भट साहेब शब्दांचे राजे, ते सहजासहजी बदलत नसत. स्टुडिओबाहेर दोघांमध्ये तब्बल ३ तास गोड वाद झाला! शेवटी भटांनी नवा शब्द दिला आणि बाबूजींना आवडला. हेच तर कलाकारांचं आपल्या कलेवरचं प्रेम!
> या किस्स्यांमधून आपल्या मराठी संस्कृतीची श्रीमंती दिसते.
लोकलच्या आवाजातून ‘शुक्रतारा’ जन्माला आलं? आणि कंदिलाच्या प्रकाशात ‘गीतरामायण’ रेकॉर्ड झालं? 😲
वाचा, ५ मराठी अजरामर गाण्यांचे ५ भावूक किस्से 👇
#MarathiBhavgeet #SudhirPhadke #ArunDate #MAIMEDIA24
