” ‘प्रेम’आपोआप होतं… मधुराभक्तीने जपावं लागतं” आषाढस्य प्रथमदिवसे…

आषाढ आला.आभाळ निळं काळं झालं. ढगांनी गर्दी केली.
आणि पहिला थेंब पडला… थेट मनावर.

कालिदासाने मेघाला दूत केलं – “जा, तिला सांग.”
रानकवी पद्मश्री ना.धो.  महानोर   रानात बसले आणि म्हणाले – “पाऊस म्हणजे देवाचं प्रेमपत्र.”
जसं पुलं देशपांडे विनोदी लिखाणाबद्दल हसून म्हणाले होेते – “हे लिहिता येतं, घडतं… सांगणं कठीण.”                आषाढातली कविता, आषाढातली गाणी, आषाढातलं प्रेम…
ते थियरीने सांगता येत नाही. ते आपोआप होत

●●उपशीर्षक: _आषाढस्य प्रथमदिवसे – मेघापासून मनापर्यंतची तरल प्रेमधारा●

प्रस्तावना: एका श्लोकाने सुरू झालेली कथा*

संस्कृत: `आषाढस्य प्रथमदिवसे मेघमाश्लिष्टसानुम्`
आषाढाच्या पहिल्या दिवशी, पर्वताला मिठी मारणारा काळा मेघ बघून एका यक्षाचं मन कासावीस झालं.
आणि तिथून सुरू झाली २०००वर्षांची प्रेमकथा – मेघदूत

रोमॅन्टिसिझम सांगतो – प्रेम तर्काने जगत नाही, ते भावनेने जगतं.आणि आषाढ? तो भावनांचा राजा आहे. पाऊस, मेघ, नभ… सगळं इथेच भेटतं.

*भाग १: कालिदास – पहिला रोमॅन्टिक कवी*

कुबेराचा शाप. यक्ष विरहात एकटा. ८ महिने झाले.
आषाढ आला आणि त्याला  पत्नीची आठवण झाली.पण निरोप कसा पाठवणार?त्याने निर्जीव मेघालाच दूत बनवलं.  “ऐक रे मेघा… असा जा, मग असा वळ… नर्मदा लागेल, मालवा येईल… आणि मग अलकापुरी”_

कालिदासाने ६० श्लोक फक्त “रस्ता” सांगायला लिहिले.
कारण मेघ ऐकणार नाही हे माहिती होतं. *तरीही सांगितलं. मेघदूत  तयार झालं अगदी. तरतेने

*हिंदी मराठी सिनेमातला पाऊस-घन-नभ – प्रेमाची गाणी*

कालिदासाचं सूत्र बॉलिवूडने उचललं आणि १०० वर्षं जिवंत ठेवलं.

●१. मेघ = दूत
१. मेघा रे मेघा रे, मत परदेस जा रे- *प्यासा सावन १९७९*
लता मंगेशकर, सुरेश वाडकर. थेट मेघाला विनवणी – माझा संदेश घेऊन जा म्हणून
२ दिवाना हुआ बादल – *कशिश १९८०
ऋषी कपूर, पद्मिनी कोल्हापुरे. भिजत भिजत पहिली भेट

●२. नभ/घटा + दिल झुम*
३सावन की घटा छाई, ये देख के दिल झुमा … मिलन १९४७
दिलीप कुमार, नर्गिस. काळे ढग बघूनच प्रेमाची अंगाई
४ घनन घनन घन घोर बरसे – लगान २००१
A.R. रहमान. गावभरच्या पोरींच्या मनात पावसाबरोबर प्रेम पण आलं
५. ताल से ताल मिला- ताल १९९९
ऐश्वर्या. ढगांचा गडगडाट आणि प्रेमाची सुरुवात

●पहिला पाऊस + पहिलं प्रेम*
६पहला नशा पहला खुमार-जो जीता वही सिकंदर १९९२
कॉलेजचा पाऊस, ओले केस, न बोलता बघणं. तरलतेची पराकाष्ठा
७.बोलो ना – चोरी चोरी २००३
रिमझिम पाऊस, गच्चीवरची भेट

●●भाग ३ मराठीतल आभाळ – भावनांची मखमल.           मराठीने पावसाला वेगळंच गूढपण दिलं.                              १ आभाळ भरून आले- लेक लाडकी या घरची
सुरेश वाडकर, अनुराधा पौडवाल. आभाळ भरलं की मन का भरतं?
२घट्ट जवळी धरू नको, आभाळ भरून आले- शान्ता शेळके
विरहाची भीती आणि ओढ एकत्र
३.मलमली तारुण्य माझे – आशा भोसले
ढगाळ हवामान आणि रोमँटिक मूड
४अंबराई – नटरंग
अजिंठ्याचा पाऊस आणि प्रेम.                                        यादी खूप मोठी आहे…प्रेम पाऊस विरह अनेक कंगोरे आहेत.    ●कुसुमाग्रज, बोरकर – सगळ्यांनी तोच मेघ वेगळ्या शब्दात लिहिला.

भाग ४: आर्तता – प्रेम आणि भक्तीमधला दूवा.              “आपल्याला देव आत्मा कुठे असतो ते माहित नसतं पण आतून कुठून तरी जोडण्याचा प्रयत्न करतो… तीच आर्तता भक्तीत असते.

●●उपशीर्षक: आषाढस्य प्रथमदिवसे – पंचतत्व, प्रेम आणि वीज●

`आषाढस्य प्रथमदिवसे` म्हणजे २००० वर्ष जुनी भावना.

१ कालिदास – मेघदूत. पहिला विरही माणूस
२.बॉलिवूड – पहला नशा. पावसातली कबुली
३. महानोर – ‘सर्जा’१९८७. गीत: ना.धों. महानोर, संगीत: पं. हृदयनाथ मंगेशकर, स्वर: लता मंगेशकर, सुरेश वाडकर
चिंब पावसानं रान झालं आबादानी
झाकू कशी पाठीवरली चांदण गोंदणी
रान आबाद झालं. मन पण.
४. मन चिंब पावसाळी  ना.धों. महानोर
मन चिंब पावसाळी झाडात रंग ओले…
५. निसर्गाचं सौंदर्यशास्त्र
ती देखणी नाही. बरी आहे – बाईपणाचं सौंदर्य
तो सावळा आहे देखणा आहे- पुरुषपणाचं देखणेपण
हा ही निसर्गच.
६. पंचतत्व आणि वीज*
आभाळ ढग रान सौंदर्य प्रेम
निसर्ग काही मागत नाही. भरभरून देतो.
वीज आत कुठे तरी ब्रम्हांडात असते. पण कधी तरी कोसळते.

*उपसंहार:*
प्रेमात सर्व काही विरतं… उरते फक्त उत्कटता. आपलेपणाची.
म्हणूनच 2000 वर्षांनीही आपण भिजतो. ❤️

_चिंब पावसानं रान झालं आबादानी…_

● कालिदास | ना.धों. महानोर | हृदयनाथ मंगेशकर | लता मंगेशकर | सुरेश वाडकर.                                           यक्षाला माहित नाही मेघ खरंच जाईल का.
आपल्याला माहित नाही देव कुठे आहे.
मीरेला माहित नाही कृष्ण कधी येईल.                            तरीही आपण हाक मारतो. देवाला, त्या व्यक्तीला…
कारण न सांगितल्याने आत घुसमट होते.

कालिदासाने याला उत्कंठा_म्हटलं.
आपण याला ‘मिस यू’ म्हणतो.
नावं वेगळी, आर्तता एकच.

●उपसंहार: तरल प्रेमाचं गणित.                        रोमॅन्टिसिझम मधलं  गणित सोपं आहे आपल्यासाठी.
नभ + घन + पाऊस + ओढ = काव्य

कालिदासाने मेघाला अलकापुरीचा रस्ता सांगितला.
आपण रात्री १२ ला “झोप आली का” मेसेज करतो.

माध्यम बदललं, भावना बदललेली  नाही. तिच आहे उत्कटता तरलता व्याकुळता ओढ..

म्हणूनच `आषाढस्य प्रथमदिवसे` आजही जिवंत आहे.
कारण जोपर्यंत आभाळ आहे, तोपर्यंत कोणीतरी कोणाची तरी वाट बघत असेल.

सावन की घटा छाई… ली प्यार ने अंगडाई…_❤️

-● प्रेेम: वैयक्तिक ते वीज

प्रेम कसं होतं? याची थियरी नाही,सिलॅबस नाही. लेक्चर नाही.
एका नजरेत, एका गंधात, एका ‘हो’मध्ये… मूक संवादात होते जशी ब्रम्हांडातून वीज चमकते.ती आत कुठेतरी असते. निखळ नितळ प्रेमही तसच ..प्रकाशमान तेजासारखं.ते पेलता निभावता आलं पाहिजे निसर्गासारखं…

पण प्रेम जपणं कठीण!  नंतर अवघड वेळ, संकटं आली तरी जपणं…ही प्रेमात असणाऱ्यांची जबाबदारी असते.          सुखात सोबत असणं सोपं आहे.
पण वादळात छत्री होणं, चिखलात हात धरणं…
तेच खरं प्रेम. तेच खरं भिजणं.आधार असणं

●निसर्ग – वैश्विक आणि वैज्ञानिक.                                   तसाच हा निसर्ग.तोही आपोआप घडतो , होतो सोबत असतो  पण त्याच्या प्रत्येक क्रियेला कारण विज्ञान असतं.

पाऊस का पडतो? बाष्पीभवन.
वीज का चमकते? घर्षण.
झाडं का वाढतात? प्रकाशसंश्लेषण.

●म्हणून निसर्गाची काळजी फक्त ‘अरे वा’ म्हणून नाही…
तांत्रिक प्रयोगाने, अचूक कृतीने घेता येते.
पाणी अडवा. झाड लावा. नदी जपा.
कारण जो निसर्ग आपल्याला उत्कटता देतो…
त्याची जबाबदारी पण आपलीच असते

●श्रावण – जपणुकीचा काळ

आता आषाढा नंतरचा श्रावणही येणार आहे.

आषाढात आपण प्रेमात पडतो.श्रावणात आपण प्रेमात राहतो. हिरवळ येते. झुले लागतात. मन शांत होतं.आनंदी होतं
श्रावण शिकवतो – ‘सुरुवात केलीस… आता रोज जप.’

●मधुराभक्ती – पूल.                                                      आणि या सगळ्याच्या मध्ये एकच शब्द उरतो – मधुराभक्ती.       प्रेमाची अत्युच्च  पातळी , जी राधेने,मीरेने सिध्द केली.

भक्ती म्हणजे काय?
जे प्रेम मिळालं, त्याला सर्वस्व मानून जपणं.                      तसंच  कठीण आहे वैयक्तिक आयुष्यात प्रेमाला देव मानून जपणं. निभावणं.
वैश्विक निसर्गाला देव मानून जपणं. आवश्यक  आहेच .
आषाढाच्या पहिल्या सरीला नमस्कार करणं आणि अगदी
श्रावणाच्या शेवटच्या थेंबाला कवटाळणं त्याचे धन्यवाद मानणं आवश्यक आहे

प्रेम आपोआप होतं. निसर्ग आपोआप होतो.
दोघांनाही शब्दात बांधता येत नाही.
पण एकदा घडले की जबाबदारी येते.                                  प्रेम जपणं = मधुराभक्ती
निसर्ग जपणं = मधुराभक्ती
आषाढ ते श्रावण = मधुराभक्ती ❤️

—