गावठी आणि विषारी दारूमुळे होणारे मृत्यू हा केवळ अपघात नसून, ती _हातभट्टी माफियांनी घडवलेली सामाजिक हत्या आहे._ दरवर्षी शेकडो गरीब, कष्टकरी कुटुंबे या विषाने उध्वस्त होतात. एका रात्रीत बाप, भाऊ, पती गमावलेल्या बायकांच्या आक्रोशाने गावे हादरतात, पण चार दिवसांनी सगळे विसरतात. पुन्हा तीच भट्टी, तेच विष, तेच बळी.
*प्रश्न फक्त दारूचा नाही, प्रश्न हातभट्टी माफिया आणि व्यवस्थेच्या साटंलोट्याचा आहे.*
१. *पोलिस-अबकारी यंत्रणेचं माफियांशी साटंलोटं:* गावागावात, झोपडपट्टीत _हातभट्टी माफियांच्या_ दारूच्या भट्ट्या राजरोसपणे चालतात. माहिती बीट अंमलदारापासून वरिष्ठांपर्यंत सर्वांना असते. तरीही कारवाई होत नाही. कारण _हातभट्टी माफियांकडून_ हप्त्याची साखळी मंत्रालयापर्यंत पोहोचलेली असते.
२. *गरिबी आणि व्यसनाधीनता:* देशी दारू परवडत नाही म्हणून मजूर, शेतकरी गावठीकडे वळतो. २० रुपयांत मिळणारं विष तो आयुष्य संपवायला घेतो.
३. *राजकीय वरदहस्त:* _हातभट्टी माफिया_ हेच अनेक नेत्यांचे फायनान्सर असतात. निवडणुकीत पैसा आणि माणसं पुरवतात. त्यामुळे त्यांच्यावर कारवाई करायला कुणी धजावत नाही.
*आर. आर. पाटील यांचा दूरदृष्टीचा निर्णय*
_२०२५ साली तत्कालीन गृहमंत्री आर. आर. पाटील यांनी ‘गावठी दारू नष्ट करायची असेल तर स्वस्तातली देशी दारू उपलब्ध करून द्या’ हे धोरण आणलं होतं._ त्यांचं म्हणणं होतं – _हातभट्टी माफियांना_ संपवायचं असेल तर त्यांची बाजारपेठच संपवा. जर ४०-५० रुपयाला शुद्ध, सरकारी परवान्याची देशी दारू मिळाली, तर गरीब विष पिणार नाही. _त्यांचा हेतू स्पष्ट होता – ‘दारूबंदी शक्य नाही, पण विषारी दारूबंदी नक्कीच शक्य आहे.’_ दुर्दैवाने त्यांच्यानंतर या धोरणाची कडक अंमलबजावणी झाली नाही.
*बळी जाणार्यांची जात एकच – गरीब.*
विषारी दारूने मंत्र्याचा मुलगा मेल्याचं कधी ऐकलंय का? मरणारे नेहमी वीटभट्टी कामगार, रिक्षावाले, शेतमजूर असतात.
*३०मे २०२६: हातभट्टी माफियांचा कहर*
_पुणे आणि पिंपरी-चिंचवडमध्ये विषारी दारूने १९जणांचा मृत्यू झाला._ फुगेवाडी, दापोडी, हडपसर परिसरात मिथेनॉल मिश्रित दारूने बळी गेले. _चौकशीत धक्कादायक बाब समोर आली – हातभट्टी माफिया टोळीचा मुख्य आरोपी योगेश वानखेडे याने फक्त 800 रुपये प्रति कॅन जास्त नफा कमावण्यासाठी दारूत मिथेनॉल मिसळलं._ ८०० रुपयांसाठी १९जणांचे जीव घेतले. १९ कुटुंबं उध्वस्त झाली. _एवढी स्वस्त झाली का माणसाची किंमत?_
*गृहमंत्री करतात काय?*
या प्रकरणात _मुख्यमंत्री आणि गृहमंत्री देवेंद्र फडणवीस यांनी गंभीर दखल घेतली._ “हे प्रकरण प्रत्यक्षात हत्येसारखेच आहे. अत्यंत कठोर कलमे लावली जात आहेत”, असे त्यांनी स्पष्ट केले. तपास CID कडे दिला. _पोलीस आयुक्त अमितेश कुमार यांनी तातडीने कारवाई करत हडपसर पोलीस ठाण्याचे प्रभारी अधिकारी मोगले, API सिकलगर आणि PSI हसन मुलानी या ३ अधिकाऱ्यांना तडकाफडकी निलंबित केलं._ ८आरोपींना अटक झाली आहे.
पण प्रश्न उरतोच – _फक्त मेल्यानंतरच का?_ आर. आर. आबांनी २० वर्षांपूर्वी सांगितलेला उपाय आजही लागू केला जात नाही. _आधीच भट्ट्या का बंद होत नाहीत?_
*उपाय काय?*
१ *हातभट्टी माफियांचा समूळ नायनाट:* यांच्यावर मोक्का, सदोष मनुष्यवध, खुनाचे गुन्हे दाखल करा. ८०० रुपयांच्या नफ्यासाठी खून करणाऱ्यांना फाशीच झाली पाहिजे.
२ *आर. आर. पाटील यांच्या धोरणाची पुनरावृत्ती:* स्वस्त, शुद्ध देशी दारूचा पुरवठा वाढवा. _हातभट्टी माफियांची_ मागणी आपोआप कमी होईल.
३. *जबाबदारी निश्चित करा:* ज्या जिल्ह्यात विषारी दारूने मृत्यू होईल, तिथल्या जिल्हाधिकारी आणि पोलिस अधीक्षक यांना थेट जबाबदार धरा.
४ *हप्तेखोरांवर कारवाई:* हातभट्टी माफियांना पाठीशी घालणाऱ्या अधिकारी-कर्मचाऱ्यांवरही गुन्हे दाखल करा.
५ *रोजगार हमी:* जोपर्यंत हाताला काम नाही, तोपर्यंत हातात बाटली येणारच.
विषारी दारूने माणसं मरत नाहीत, तर सरकारची संवेदनशीलता मरते.८०० रुपयांसाठी १९जीव घेणारे हे हातभट्टी माफिया आणि त्यांना पाठीशी घालणारी व्यवस्था – दोघांनाही गाडलं पाहिजे._ आर. आर. आबांचा ‘गावठीला पर्याय’ हा मंत्र आणि अमितेशकुमार यांच्यासारखी कडक कारवाई – या दोन्हींची आज गरज आहे.
*वेळ आली आहे, गावठी दारूला नव्हे, या हातभट्टी माफियांना आणि व्यवस्थेच्या नाकर्तेपणाला ‘गच्छंती’ देण्याची.*
—
*फोटो कॅप्शन:* “८०० रुपयांच्या नफ्यासाठी १९ कुटुंबं उध्वस्त. हातभट्टी माफियांना फाशी द्या!”
*हॅशटॅग:* #हातभट्टीमाफिया #800रुपयातखून #आरआरपाटील #Maimedia24 #PuneHoochTragedy #विषारीदारू
