सुवर्णस्वर मोहम्मद रफी: प्रेमाची आर्तता, देशभक्तीचा हुंकार आणि आवाजाचा चमत्कार
– शीतल हरीश करदेकर
प्रस्तावना
“तुम मुझे यूँ भुला ना पाओगे,जब कभी भी सुनोगे गीत मेरे,संग संग तुम भी गुनगुनाओगे…”
मोहम्मद रफी यांच्या या ओळी भारतीय संगीताला मिळालेला शाश्वत वरदान होत्या.रफी साहेब हे केवळ पार्श्वगायक नव्हते तर कोट्यवधी दिलांची धडकन होते.त्यांच्या आवाजात एक अशी जादू होती जी सैनिकाच्या अंगावर रोमांच उभी करायची आणि प्रेमात पडलेल्या जीवांना व्याकुळ करायची.दिलीप कुमारचे गांभीर्य,शम्मी कपूरचा बेधुंदपणा वा मराठीतील विठ्ठल भक्ती—प्रत्येक भाव त्यांनी सुरात पेरला.आज आपण याच ‘शहंशाह-ए-तरन्नुम’च्या ऐतिहासिक प्रवासाचे अनमोल पैलू उलगडणार आहोत.
१. गाजलेली प्रेमाची गाणी
“अभी ना जाओ छोडकर”-हम दोनो,१९६१:प्रेमाची आर्तता
“चौदहवी का चांद हो”-१९६०:पहिला फिल्मफेअर
“लिखे जो खत तुझे”-कन्यादान,१९६८:प्रेमाचे प्रतीक
“खोया खोया चांद”-काला बाजार,१९६०
मराठी:’हा छंद जिव्हाळा लावी पिसे’,’शोधिसी मानवा राऊळात रे’,’नको आरती की नको पुष्पमाला’
२. अजरामर देशभक्तीपर गीते 🇮🇳
“कर चले हम फिदा”-हकीकत,१९६४:नेहरूंच्या डोळ्यात पाणी
“हम लाये है तुफान से”-जागृती,१९५४:”देश को रखना मेरे बच्चों संभाल के”
“अपनी आझादी को हम”-लीडर,१९६४:”सर कटा सकते है लेकिन सर झुका सकते नही”
“ये देश है वीर जवानो का”-नया दौर,१९५७
३. महत्वाचे मुद्दे 📝
अष्टपैलू गायकी:शास्त्रीय ते पाश्चात्त्य सर्व
भाषा:चौदा भाषांमध्ये गाणी रेकॉर्ड:सव्वीस हजारपेक्षा जास्त गाणी
सन्मान:१९४८ रौप्य पदक,१९६७ पद्मश्री पुरस्कार:१ राष्ट्रीय,६ फिल्मफेअर
जागतिक गौरव: “बहारो फूल बरसाओ”-BBC सर्वेक्षणात आशियातील नंबर १
४. ६ भावुक किस्से
१. फाळणी आणि गांधीजी :१९४७ फाळणीनंतर भारतात राहण्याचा निर्णय घेतला .”बापू की अमर कहानी”ऐकून नेहरूंनी घरी बोलावून सन्मान केला.
२. फाशीच्या कैद्याची इच्छा 🕊️:”मरण्यापूर्वी’ओ दुनिया के रखवाले’ऐकायचे”.जेलमध्ये टेप लावून गाणे ऐकवले.
३. गळ्यातून रक्त 🎤:”बैजू बावरा”साठी पंधरा दिवस रियाज.उच्च पट्टीत गाऊन गळ्यातून रक्त आले.
४. शम्मी कपूर 🕺:शम्मीच्या यशात नव्वद टक्के वाटा रफींचा.”याहू!”गाताना स्टुडिओत उड्या.१९८०ला रफी गेल्यावर शम्मी म्हणाले”माझा आवाज हरवला”.
५. १ रुपयात गाणे ❤️:गरीब निर्मात्यासाठी १ रुपया टोकन घेऊन गाणे गायले अनेकदा खिशातून पैसे पण द्यायचे.
६. लता दीदींसोबत वाद 🎼:१९६०मध्ये रॉयल्टीवरून मतभेद.काही वर्षे एकत्र गाणी बंद.नंतर जयकिशननी वाद मिटवला.
समारोप
एकतीस जुलै एकोणीसशे ऐंशीला रफींनी जगाचा निरोप घेतला.त्या दिवशी मुंबईत मुसळधार पाऊस,हजारो चाहते छत्रीशिवाय अंतिम यात्रेत.रफी नसले तरी सव्वीस हजार गाणी आजही प्रेरणा देतात.एक अमराठी गायकाने मराठीवर उमटवलेला ठसा अजरामर आहे.जोपर्यंत संगीत जिवंत आहे तोपर्यंत रफींचा आवाज गुंजत राहील.ते कालही अमर होते,आजही अमर आहेत आणि उद्याही अमर राहतील!
तुमचं आवडतं रफी गाणं कोणतं?कमेंटमध्ये सांगा👇
#MohdRafi #SwarnaSwar #AwaazKaChamatkar
—
